Over diagnoses, beeldvorming en de risico's van psychologie op sociale media.
Op sociale media wordt het woord narcist steeds vaker gebruikt. Een conflict met een ex-partner, collega, werkgever of familielid wordt regelmatig gevolgd door de conclusie dat de ander een narcist zou zijn.
Maar wanneer is iemand daadwerkelijk een narcist? En wanneer is vooral sprake van interpretatie, ervaring of beeldvorming?
Niet iedere vervelende eigenschap wijst op narcisme. En niet iedere online checklist leidt tot een betrouwbare diagnose.
Iedereen kent mensen die dominant zijn, graag gelijk hebben, weinig empathie tonen of veel aandacht vragen.
Dat kunnen vervelende eigenschappen zijn. Maar het bestaan van dergelijke eigenschappen betekent niet automatisch dat sprake is van narcisme.
Psychologisch gezien bestaat een belangrijk verschil tussen narcistische eigenschappen, narcistisch gedrag en een narcistische persoonlijkheidsstoornis.
Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is een psychiatrische diagnose. Die wordt niet vastgesteld op basis van een social media-video, een online checklist of één persoonlijke ervaring.
Voor een diagnose is doorgaans uitgebreid onderzoek nodig door een gekwalificeerde professional.
Op sociale media verschijnen regelmatig video's met titels zoals:
Het probleem is dat veel van deze kenmerken niet exclusief zijn voor narcisme.
Vrijwel ieder mens zal zich op bepaalde momenten herkennen in eigenschappen zoals onzekerheid, behoefte aan waardering, controlebehoefte of moeite met kritiek.
Ook kunnen dergelijke eigenschappen voorkomen bij stress, trauma, burn-out, ADHD, autisme of andere omstandigheden.
Wanneer iemand eenmaal als narcist wordt bestempeld, ontstaat vaak een krachtig beeld.
Dat beeld beïnvloedt vervolgens hoe toekomstige gebeurtenissen worden geïnterpreteerd.
Een opmerking wordt sneller gezien als manipulatie. Een conflict wordt sneller gezien als bewijs. Een fout wordt sneller gezien als opzet.
Een label kan uiteindelijk belangrijker worden dan de feiten waarop het ooit gebaseerd was.
Bij beeldvorming zien wij vaak hetzelfde proces:
Juist in die laatste stap ontstaat vaak een probleem.
Dat iemand geen diagnose heeft, betekent niet dat ervaringen van anderen onbelangrijk zijn.
Mensen kunnen daadwerkelijk te maken krijgen met manipulatief gedrag, emotionele druk of schadelijke relaties.
Maar het beschrijven van gedrag is iets anders dan het stellen van een psychologische diagnose.
Bij Het Andere Beeld zien wij regelmatig hoe labels onderdeel worden van beeldvorming.
Woorden als narcist, psychopaat, fraudeur, oplichter of agressor worden soms gebruikt alsof zij vaststaande feiten zijn.
In werkelijkheid zijn het vaak conclusies die voortkomen uit interpretaties, ervaringen en emoties.
Niet iedere conflictpartner heeft een persoonlijkheidsstoornis. Niet iedere vervelende eigenschap wijst op narcisme. En niet iedere online checklist leidt tot een betrouwbare conclusie.
Juist daarom blijft context vaak belangrijker dan het label.
Wij helpen bij het analyseren van beeldvorming, reputatie en context wanneer interpretaties een eigen leven gaan leiden.
Bekijk onze diensten